Türkiye, Cumhuriyet’in kuruluşunun 103’üncü yıl dönümünü kutluyor. İşgale karşı yürütülen Milli Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasının ardından gelen 29 Ekim 1923 kararı, bağımsızlığını kazanan milletin yönetimde de söz sahibi olmasını devletin temel ilkesi haline getirdi.
Mustafa Kemal Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışıyla başlayan mücadelede, 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılması belirleyici bir adım oldu. Savaşın yönetimini üstlenen Meclis, millet iradesinin merkezi haline geldi.
Askeri zaferin ardından Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanması ve Ankara’nın başkent olarak belirlenmesiyle yeni devletin kuruluş süreci ilerledi. Artık yönetim biçiminin adının konulması ve devlet başkanlığı konusunun çözülmesi gerekiyordu.
Hükümetin istifasının ardından yaşanan siyasi tıkanıklık, yönetim sisteminde değişikliği gündeme getirdi. Mustafa Kemal Paşa, 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya’da bir araya geldiği çalışma arkadaşlarına Cumhuriyet’i ilan etme kararını açıkladı.
O gece İsmet Paşa ile hazırlanan anayasa değişikliği, ertesi gün Meclis gündemine taşındı. Böylece Cumhuriyet düşüncesi, devletin yönetim biçimini belirleyen hukuki düzenlemeye dönüştü.
TBMM’deki görüşmelerin ardından Cumhuriyet, 29 Ekim 1923 akşamı saat 20.30’da ilan edildi. Meclis salonunda alkışlarla karşılanan kararın ardından yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminde, oylamaya katılan 158 milletvekilinin tamamı Mustafa Kemal Paşa’ya oy verdi.
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçilen Atatürk, Meclis’te yaptığı konuşmayı şu sözlerle tamamladı:
“Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır.”
Cumhuriyet’in ilanı, bağımsızlık mücadelesine millet egemenliği temelinde kalıcı bir yönetim kazandırdı. 29 Ekim’in 1925 yılında milli bayram olarak kabul edilmesiyle bu tarihi karar, kuşaktan kuşağa aktarılan ortak bir kutlamaya dönüştü.
Kaynak: Tarım Haberleri